Geografia dla każdego

W tablicy Mendelejewa mamy 118 pierwiastków, z których składa się w mniejszym bądź większym stopniu nasza planeta. Niektóre występują w litosferze w dużych ilościach np. tlen i krzem, niektóre nieco rzadziej jak glin, żelazo, wapń, sód, potas, magnez, a inne w śladowych ilościach. Część jest uzyskiwana wyłącznie w warunkach laboratoryjnych. Minerały Minerał to pierwiastek lub prosty związek chemiczny o określonych właściwościach chemicznych i fizycznych, który powstał w przyrodzie w naturalnych procesach. Innymi słowy to najprostszy, o budowie krystalicznej fragment litosfery . Wyróżniamy minerały pierwotne oraz wtórne , które przekształcają się z pierwotnych. Zaledwie 200 minerałów z 4 000 poznanych obecnie tworzy 99% litosfery. Nazywamy je minerałami skałotwórczymi - są to na przykład skaleń, kwarc, mika, dolomit i kalcyt. Pozostałe 3 700 występują w ułamku skał, ich eksploatacja jest możliwa tylko dlatego, że tworzą skupiska złóż . W środowisku występują także proste związki...

Woda jest składnikiem prawie wszystkiego na Ziemi. Nawet my w większości składamy się z wody. Występuje jako lód, woda ciekła i para wodna. Ogólnie wody na planecie dzielimy na te lądowe i oceaniczne. Woda na Ziemi w liczbach W przyrodzie woda ma stałą ilość - około 1,4 mld km3. To co ucieknie do kosmosu jako kationy i aniony H+ i O- uzupełniane jest wodami juwenilnymi , czyli takimi, które powstają na skutek skraplania się pary wodnej towarzyszącej zjawiskom wulkanicznym. Udział procentowy wód słodkich i słonych na Ziemi Większość wody na świecie to woda słona - 96,5% , czyli: morza i oceany słone wody podziemne - 13 mln km3 słone jeziora reliktowe. - 85 tys. km3 W powietrzu znajduje się niecałe 13 km3 pary wodnej, czyli 0,001% .

Klasyfikacja złóż minerałów Złoża dzielą się na trzy główne typy: magmogeniczne hipergeniczne metamorfogeniczne Złoża magmogeniczne pochodzą z działalności magmowej. Wyróżniamy złoża magmowe , powstałe z zastygniętej magmy oraz krystalizacji jej składników (rudy żelaza, niklu, miedzi); złoża pomagmowe , gdzie krystalizacja następuje przy pomocy roztworów wodnych (kamienie szlachetne, rudy cynku, ołowiu, cyny, barytu) oraz złoża wulkanogeniczne przy wybuchach wulkanów (andezyt, bazalt, siarka). Złoża hipergeniczne dzielimy na wietrzeniowe , gdzie siłą sprawczą są różne rodzaje erozji (boksyty); złoża osadowe w zagłębieniach terenu lub na dnie zbiorników wodnych (ewaporacyjne - anhydryt, sól, gips) oraz złoża biogeniczne , czyli takie, które pochodzą z materii organicznej przekształconej na skutek ciśnienia i temperatury (węgiel, ropa i gaz ziemny, wapień).  Ta grupa złóż jest najłatwiej dostępna, a więc najczęściej eksploatowana.  Ostatnia grupa złóż dziel...

Parki narodowe są w kręgu zainteresowań wielu dziedzin związanych z geografią. Ich głównym zadaniem jest ochrona ekosystemu, a więc roślin, zwierząt, ale także formacji geologicznych czy krajobrazu kulturowego. Taka nieskażona przyroda przyciąga odwiedzających - czy to turystów czy wszelkiego rodzaju uczniów, przyjeżdżających w celach edukacyjnych. Historia parków narodowych w Polsce Pierwszym obszarem, na który nałożono zakazy polowań była królewska, a potem carska Puszcza Białowieska. Jednak park narodowy utworzono dopiero w 1932 roku. W tym samym roku, dwa miesiące wcześniej ochroną objęto Pieniny, popularny ówcześnie region wypoczynkowo-uzdrowiskowy. Wojenne zawieruchy przeszkadzały w ochronie przyrody, więc pozostałe parki powstały już po II wojnie światowej - Tatrzański 1947, Świętokrzyski 1950, Babiogórski 1954, Ojcowski 1956, Wielkopolski 1957, Kampinowski i Karkonoski 1959. Jak widać w pierwszym okresie powstawały głównie parki położone w górach. Lata 60,70 i 80-te to ró...

Z perspektywy zwykłego człowieka wielkość Ziemi jest pojęciem abstrakcyjnym. Widzimy wiele zdjęć i rysunków naszej planety, ale wciąż ogranicza się ona do kilku-kilkuset kilometrów. Dzisiaj uświadomimy sobie jak naprawdę duża jest Ziemia. Co więcej została w miarę dokładnie zmierzona przez Eratostenesa z Cyreny już w starożytności! Południki i równoleżniki Ziemia ma kształt elipsoidy obrotowej , czyli spłaszczonej, na skutek ruchu obrotowego, na biegunach kuli. Trzeba pamiętać, że sama powierzchnia planety nie jest idealnie równa, więc gdyby zmierzyć bardzo dokładnie po linii gruntu okazałoby się, że każdy południk ma inną długość. Promień równikowy Ziemi wynosi 6 378,14 km, a biegunowy 6 356,75 km . Jak łatwo policzyć spłaszczenie naszej planety wynosi 21,39 km razy dwie półkule, czyli bardzo mało. Średni promień to 6 371,0 km. Pewnie nic Ci to nie mówi. Dla porównania kilka podobnych odległości: Jangcy ma 6 300 km długości Z Zakopanego do Gdańska jest 670 km, czyli trzeba...

Na globusie wszystkie równoleżniki i południki wyglądają tak jak powinny - kąty się zgadzają, odległości się zgadzają, wszystko się zgadza. Ale na wycieczkę zabieranie globusa jest mało poręczne :) I dlatego trzeba było wymyślić coś, żeby przenieść rysunek świata na płaską kartkę jak najbardziej wiernie, a jednocześnie bez zbędnych odstępów pomiędzy jej fragmentami. Rodzaje odwzorowań podstawowe/klasyczne Wyróżniamy 9 podstawowych rodzajów odwzorowań. Są one kombinacją rodzaju rzutowania i punktu rzutowania. Rodzaje rzutowań dzielą się na: azymutalne/płaszczyznowe - czyli takie jakbyśmy przykładali kartkę papieru stożkowe - nakrywamy globus stożkiem walcowe - wkładamy globus do walca. Punkty styku dzielimy na: normalne/biegunowe - czyli patrząc od góry, od bieguna poprzeczne/równikowe - czyli patrząc od strony równika ukośne/horyzontalne. odwzorowanie normalne poprzeczne ukośne azymutalne walcowe stożkowe ...

Aby mówić o religiach na świecie trzeba się wpierw zastanowić czym jest religia albo jaki wspólny mianownik mają religie na świecie. Istnieją przecież zarówno wierzenia monoteistyczne, jak i politeistyczne i animistyczne. Chyba najlepszym określeniem jest, że ktoś w coś wierzy, posiada jakieś sacrum. W końcu nawet ateiści wierzą w nieistnienie Boga, prawda? Podział religii Istnieje kilka podziałów religii ze względu na: ilość wyznawców i czas ich życia religie żywe religie wymarłe np. starożytnych Egipcjan, Greków, Rzymian, Słowian sposób powstania religie naturalne , wynikające z warunków środowiskowych np. animistyczne religie założone , gdzie twórcą lub sprawcą kultu była pojedyncza osoba np. buddyzm zasięg religie plemienne religie narodowe (stworzone przez połączenie religii plemiennych) religie światowe obiekt kultu religie politeistyczne , czyli wiara w wielu bogów religie panteistyczne , czyli wielu bogów tworzy panteon religie monoteistyczne , c...