Geografia dla każdego

Przy definiowaniu ciśnienia atmosferycznego przyda się niewielka powtórka z fizyki. Ciśnienie jest to nacisk jaki kładzie na określoną powierzchnię całe powietrze powyżej . Czyli im wyżej nad poziomem morza tym ten słupek jest mniejszy i ciśnienie niższe. Mierzy się je w hektopaskalach za pomocą barometrów . 1013 hPa to ciężar rtęci w rurce o podstawie 1 cm2 i wysokości 760 mm, w temperaturze zera stopni Celsjusza, na wysokości morza na równoleżniku 45 stopni i uznawane jest za normalne . Tego na szczęście nie musimy zapamiętywać :) To co trzeba wiedzieć, to to, że ciśnienie zależne jest od wysokości, temperatury (szybciej spada w chłodnym powietrzu) i szerokości geograficznej. I tak przykładowe wartości: szerokość 90 stopni, wysokość 0 m n.p.m. - 1002,8 hPa szerokość 70 stopni, wysokość 0 m n.p.m. - 1000,8 hPa szerokość 60 stopni, wysokość 0 m n.p.m. -   999,9 hPa szerokość 40 stopni, wysokość 0 m n.p.m. - 1014,7 hPa szerokość   0 stopni, wysokość 0 m n.p.m. - 1010,...

Syn i bratanek dwóch kupców wybrał się kiedyś w podróż, która odmieniła jego życie. O kim mowa? Oczywiście o Marco Polo. Dzieciństwo, młodość, rodzina i zapracowany tatuś Marco Polo urodził się w kupieckiej rodzinie 15 września 1254 roku. Są dwa warianty dotyczące miejsca tego wydarzenia - Wenecja i Korcula. Jego ojciec i stryj Niccolò i Matteo Polo przecierali w tym czasie szlak na wschód. Początkowo 6 lat spędzili w Konstatnynopolu, zarządzając interesami familii, potem przenieśli się do Sudaku na Krymie, do innej rodzinnej faktorii. Po jakimś czasie chcieli wrócić do domu, ale uznali, że kierunek wschodni jest bardziej bezpieczny ze względu na rabusiów. Spotkali posła chana Kubilaja, który zaprosił ich na dwór swojego pana. Po drodze odwiedzili też posiadłości Berke-chana (wnuk Czingis-chana) nad Wołgą i zabawili tam kolejny rok. Do Wenecji nie mieli łatwego powrotu - wojny i zamieszki wymusiły okrężną drogę przez Kazachstan, Uzbekistan i Turkmenistan, a także trzyletni pobyt ...

Mapa niby zwyczajna rzecz używana na co dzień albo przynajmniej często.  A jak zapytać kogoś co to jest mapa to czasem trudno to określić - mapa to mapa :) Mapa Mapa to spłaszczony obraz powierzchni - planety, księżyca, Ziemi - poddany generalizacji, wyskalowany, stworzony zgodnie z zasadami odwzorowania kartograficznego i za pomocą umownych znaków i kolorów. Musi zawierać skalę i legendę. Skala Skala to inaczej proporcja między odległością przedstawioną na mapie, a tą samą odległością umiejscowioną w terenie. Można przedstawiać ją na kilka sposobów:

Jakie znamy wiatry lokalne? A. Woś (1996) podzielił je na dwa główne rodzaje: regionalne - gdzie warunki lokalne zmieniają wiatry, które wieją globalnie np. fen, bora, sirocco, mistral, samum, niektóre cyklony, etezje lokalne - niezależne od wiatrów globalnych np. bryza, wiatry dolinne i górskie Fen Fen jest wiatrem suchym, ciepłym i porywistym. Do jego powstania niezbędna jest wysoka bariera gór i spora różnica ciśnień. Po jednej ich stronie tworzy się wyż z wilgotnym powietrzem. Powoli "wspina się" po grzbiecie górskim - wilgotność jest nadal duża, a temperatura coraz niższa - zgodnie z gradientem wilgotnoadiabatycznym - 0,6 st. C na 100 m. Zanim osiągnie wierzchołek skrapla się i po tej stronie pasma notujemy opady. Następnie suche powietrze dostaje się na szczyt i spływa do podnóża góry, do niżu. Temperatura rośnie zgodnie z gradientem suchoadiabatycznym , czyli 1st. C na 100 m, co powoduje różnice temperatur na tych samych wysokościach po obu stronach gór. Zja...

Rzeźba terenu ukształtowana przez wiatr jest nazywana eoliczną . Pustynie i wydmy powstają na skutek procesów deflacji (wywiewania) i akumulacji , ale także  korazji (erozja wietrzna, czyli szlifowanie skał piaskiem niesionym przez wiatr). Rodzaje pustyń Ze względu na materiał, z którego składa się głównie pustynia, wyróżniamy: pustynie skaliste/kamieniste (hamada) np. część Sahary, w Górach Skalistych pustynie żwirowe (serir w Afryce, gibber w Australii) np. część Sahary, Pustynie Gibsona i Simpsona  pustynie piaszczyste (erg) np. Atacama, Wielka Pustynia Wiktorii i Wielka Pustynia Piaszczysta, Kyzył-kum i Kara-kum, Wielki Erg Zachodni Wschodni,  Krajobraz hamady to lite skały oraz mniejsze i większe głazy. Duże różnice temperatur w ciągu dobry przyspieszają proces kruszenia. Na jej obrzeżach często tworzy się serir , ponieważ drobniejsze okruchy są wywiewane spomiędzy dużych bloków i osiadają dalej.  Wbrew pozorom na świecie nie ma tak dużo pusty...

Litosfera podmorska sięga od 0 m, czyli umownego poziomu morza, aż do dna Rowu Mariańskiego 11 034 m (10 911+/- 40 m lub 10 994 m - w zależności od źródła) pod poziomem morza. Średnia głębokość Oceanu Światowego wynosi 3794 metry. Przybiera różnorakie formy. Budowa dna morskiego Dno morskie ma kilka elementów: szelf kontynentalny krawędź szelfu stok kontynentalny  stromy łagodny równina abisalna grzbiety śródoceaniczne z ryftami rowy oceaniczne łuki wyspowe Równina abisalna to najczęściej spotykany typ dna. Są to w miarę płaskie przestrzenie ciągnące się na głębokościach 3000-6000 m pod poziomem morza. Podmorskimi górami są grzbiety śródoceaniczne . Występują na styku płyt oceanicznych, gdzie magma buduje litosferę. Osiągają długość tysięcy kilometrów i wysokość 2000-4000 m ponad dno. Niekiedy są na tyle wysokie, że tworzą wyspy np. Islandię, Azory, Bermudy. Pomiędzy jednym pasem grzbietów, a drugim tworzy się dolina ryftowa , o głębokości 1600-2000 m i sz...

W tym poście znajdziecie największe/mniejsze/głębsze itp. jeziora świata wraz z kształtami i umiejscowieniem. Uwaga: zbiorniki antropogeniczne też nazwałam tutaj jeziorami, choć według definicji nie jest to poprawne! Definicja jeziora i różnica między nim i zbiornikiem pochodzenia ludzkiego w tym poście . Zbiorniki sztuczne zostały zaznaczone drukiem pochyłym. Różnice w podanych powierzchniach wynikają z sięgnięcia po kilka źródeł i rozbieżności w nich oraz z różnic w powierzchni jezior w ciągu roku. * Jezioro Aralskie , stan na 2009 rok Największe jeziora świata (powierzchnia)

Jezioro to zbiornik wodny powstały w sposób naturalny, zagłębienie terenu zalane wodą, nie mające ujścia do morza . Jeziora - podział ze względu na pochodzenie Za względu na pochodzenie jeziora dzielimy na (uwaga: jeziora mogą mieć pochodzenie jednoznaczne lub mieszane!): kosmiczne/meteorytowe - misa jeziorna powstała w wyniku zderzenia z meteorytem np. jeziora na półwyspie Ungawa w Kanadzie, jezioro Siljan w Szwecji, Kara-kul w Tadżykistanie wulkaniczne  kraterowe - w kraterach wygasłych wulkanów np. jezioro Averno niedaleko Neapolu, jeziora w wulkanie Kelimutu w Indonezji, Jezioro Niebiańskie na pograniczu Chin i Korei,  kalderowe - w kalderach np. Jezioro Kraterowe w USA, Towada-ko w Japonii, Toba na Sumatrze (największe kalderowe na świecie),  pomiędzy strumieniami zastygłej lawy np. jezioro Parawani w Armenii tektoniczne w obniżeniach na równinach np. Jezioro Górne w rowach np. Bajkał, Tanganika, Jezioro Wiktorii, Jezioro Górne, Huron, Michigan po...