Geografia dla każdego

Każdy z nas zna ruchy wody z nadmorskich wakacji. Dzisiaj przyjrzymy się bliżej falowaniu w dużych zbiornikach wodnych. Ruchy wód oceanicznych Masa wody, jaką mają w sobie oceany, jest w ciągłym ruchu. W końcu Ziemia ma swój ruch obrotowy (nieruchoma kropla wody na równiku porusza się z prędkością ok. 1667 km/h), woda natrafia na przeszkody typu wyspy i rafy, Księżyc i Słońce przyciągają wodę. Przyroda też ma swój wkład - człowiek zmienia zasolenie i gęstość wody, wywołuje zanieczyszczenia, stawia zapory, wiatry powodują stałe prądy i okresowe falowania. Falowanie Falowanie to ogólnie ruch cząsteczek wody w pionie, po okrągłej lub owalnej orbicie. Te cząsteczki falujące na powierzchni pobudzają do ruchu te leżące poniżej , które te zaczynają falować, ale po mniejszych orbitach i tak dalej aż do granicy falowania, gdzie woda jest w kompletnym bezruchu (głębokość ok. połowy długości fali). Falowanie pojedynczych cząstek wody w głębokim zbiorniku

Magnetosfera to obszar oddziaływania sił magnetycznych danego ciała niebieskiego. W naszym Układzie Słonecznym takie pole wytwarzają: Słońce, Ziemia, Mars, Jowisz, Uran, Neptun i Saturn. W przypadku naszej gwiazdy magnetosfera jest bardzo zmienna i nasila swój wpływ średnio co 11,4 roku. Gdyby Ziemia miała tylko swój magnetyzm byłoby to dwubiegunowa kula rozległa na ok. 60 tysięcy kilometrów. Ale ta kula jest atakowana przez wiatr słoneczny, przez co spłaszcza się i wydłuża po przeciwległej stronie planety aż do kilku milionów kilometrów. Co więcej dzięki magnetosferze nie dociera na powierzchnię Ziemi część promieniowania alfa, atomów i ich cząstek. To co nie zostanie odbite, zatrzymuje się w tak zwanych Pasach Van Allena – zewnętrznym na wysokości ok 12-25 tys. Km i wewnętrznym na wysokości 3,5-5 tys. Km. Są to przestrzenie chroniące Ziemię. Bieguny są mniej chronione, dlatego na wyższych szerokościach geograficznych pojawia się zjawisko zórz polarnych , czyli świecenie cząs...

Prądy morskie Prądy morskie są poziomymi ruchami wody w wodzie, które występują na ogromną skalę.  Mają od kilku do kilkuset kilometrów szerokości i sięgają do 2,5 km wgłąb. Prościej można je porównać do rzek w oceanach. I jest to niezłe porównanie, biorąc pod uwagę, że mają niestabilny przepływ, mogą skręcać, meandrować, zmieniać kierunek i siłę przepływu. Żeby oddać ich ogrom mogę dodać, że przenoszą nawet do 150 mln metrów sześciennych wody na sekundę z szybkością do kilkunastu kilometrów na godzinę. Prądy morskie podzielić następująco: powierzchniowe wiatrowe – są wynikiem stale wiejących wiatrów, gdzie powietrze przesuwa wodę. Prądy wiatrowe są najczęściej spotykane (oprócz mieszanych), szczególnie w strefie pasatów, okołobiegunowych i średnich wysokości geograficznych, bo tam wieją stałe i silne wiatry. spływowe – w miejscach, gdzie dużo rzek wpada do oceanów (woda słodka ma inną gęstość niż słona) lub są wysokie opady lub j...

Były już omawiane składowe dna oceanów , teraz kolej na formacje nadwodne. Lądy na Ziemi Lądy zajmują zdecydowaną mniejszość na naszej planecie, ale póki co nie grożą nam poszukiwania w stylu Costnera w " Wodnym świecie ". Powierzchnie suche zajmują średnio 29% Ziemi. Nie są rozłożone równomiernie: półkula północna - 39,4 % półkula południowa - 18,7 % półkula zachodnia - 18,6 % półkula wschodnia - 36,4 % Tworzy je sześć kontynentów : Eurazja, Afryka, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Australia i Antarktyda, chociaż czasem rozdziela się Europę i Azję - głównie pod kątem kulturowym czy politycznym niż geologicznym. Oprócz litych płyt kontynentalnych ponad taflę morza wystaje jeszcze sporo wysp pochodzenia wulkanicznego czy koralowego. Średnia wysokość lądów to 875 m . I jeszcze definicja kontynentu : część bloku kontynentalnego wystającego ponad powierzchnię morza wraz z przybrzeżnymi wyspami składającymi się na wspólny cokół kontynentalny. Kontynent musi ...

Na chwilę obecną w Polsce znajduje się 14 obiektów wpisanych na listę światowego dziedzictwa, w tym jeden wpis jest przyrodniczy, a pozostałe kulturowe. W związku ze zbliżającymi się wakacjami przedstawię pokrótce, gdzie warto pojechać, jeśli jeszcze nie macie letnich planów wyjazdowych. Mapa z zaznaczeniem polskich obiektów wpisanych na listę dziedzictwa UNESCO Puszcza Białowieska Zaczniemy od przyrodniczego rodzynka, czyli Puszczy Białowieskiej . Dzielimy go z Białorusią, ma łącznie prawie 142 000 ha. Pierwszy raz wpisano go na listę w 1979 roku, rozszerzono w 1992 o część białoruską. Na terenie tych pierwotnych lasów funkcjonuje Park Narodowy. Czemu go warto odwiedzić? pierwotna puszcza  najliczniejsza populacja żubra Rezerwat Biosfery Unesco i park narodowy

O budowie wulkanu, rodzajach lawy i intruzjach magmowych przeczytasz tutaj . Rodzaje wulkanów Ze względu na kształt i erupcję wulkany dzielimy ogólnie na: efuzywne - lawowe eksplozywne - gazowe stratowulkany - mieszane Wulkany efuzyjne (lawowe) mają rzadką lawę bazaltową (zasadową), mały lub brak stożka i duży areał. Nie wyrzucają materiałów piroklastycznych i gazów. typ islandzki - erupcja liniowa typ hawajski - erupcja centralna, tworzy duże wulkany tarczowe np. Manua Kea Wulkany mieszane mają głównie lawę anzedytową (kwaśną), ale czasem również częściowo zasadową. Wyrzucają materiały piroklastyczne i gazy. Tworzą wysokie stożki. typ strombolijski - rytmiczne wybuchy co kilka minut np. Stromboli typ wulkaniański - mała częstotliwość wybuchów, ale na skutek zaczopowania krateru daje sporo bomb i popiołów np. Vulcano typ wezuwiański - najbardziej gwałtowne wybuchy np. Wezuwiusz

Plutonizm Dopóki magma jest pod ziemią, mówimy o plutonizmie . Gorące masy wciskają się w otocznie tworząc intruzje magmowe . Dzielimy je na: intruzje zgodne - lakolity, sille i lopolity - magma drąży miejsce dla siebie pomiędzy warstwami skalnymi intruzje niezgodne - dajki, żyłki i batolity - magma przerywa ciągłość warstw skalnych Intruzje magmowe By Motilla (previous, polish version of File:Intrusion types.svg) (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons Wulkanizm i budowa wulkanu