Matura z geografii 2017 poziom rozszerzony odbyła się 16 maja 2017 roku o godzinie 14:00. Na napisanie poziomu rozszerzonego maturzyści mieli 180 minut, czyli standardowe 3 godziny. Maksymalna liczba punktów do uzyskania to 60.
Matura z geografii 2017 poziom rozszerzony — pytania i odpowiedzi
Zadanie 1.
Na mapie oznaczono numerami od 1 do 4 wybrane miejsca na Ziemi, w tym miejsce, z którego obserwowano położenie Gwiazdy Polarnej (GP) nad horyzontem. Literą X oznaczono miejsce, z którego obserwowano położenie Słońca nad horyzontem w momencie górowania.
Zadanie 1.1. (0–1)
Na rysunku przedstawiono położenie na nocnym niebie Gwiazdy Polarnej (GP) obserwowanej z jednego z miejsc oznaczonych na mapie numerami od 1 do 4.
Na podstawie przedstawionego na rysunku położenia Gwiazdy Polarnej nad horyzontem podaj numer, którym oznaczono na mapie miejsce obserwacji tego ciała niebieskiego.........
Odpowiedź:
2
Zadanie 1.2. (0–1)
Na rysunku przedstawiono położenie Słońca nad horyzontem w momencie górowania w jednym z pierwszych dni astronomicznych pór roku, obserwowane z miejsca oznaczonego na mapie literą X.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Słońce góruje na wysokości przedstawionej na rysunku w miejscu oznaczonym na mapie literą X w dniu
A. 21 marca.
B. 22 czerwca.
C. 23 września.
D. 22 grudnia.
Odpowiedź:
D
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 2. (0–1)
Na rysunku numerami oznaczono cztery wybrane miejsca na powierzchni Ziemi.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Całkowite zaćmienie Słońca widoczne jest na Ziemi z miejsca oznaczonego numerem
A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.
Odpowiedź:
C.
Zadania od 3. do 6. wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej fragmentu Gór Sowich (strona I barwnego materiału źródłowego).
Zadanie 3.1. (0–1)
Na zdjęciu lotniczym przedstawiono obiekty infrastruktury położone w pobliżu szczytu Wielkiej Sowy (F6). Literą X oznaczono odcinek szlaków turystycznych. Strzałką oznaczono kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową w momencie wykonania fotografii.
Fotograf podczas wykonywania zdjęcia skierował obiektyw w stronę góry Kokot (F4).
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F ‒ jeśli jest fałszywa.
| 1. |
Podczas wykonywania zdjęcia fotograf skierował obiektyw na północny zachód. |
P |
F |
| 2. |
Kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową świadczy o tym, że zdjęcie wykonano między wschodem Słońca a momentem jego górowania. |
P |
F |
| 3. |
Literą X oznaczono na zdjęciu odcinek pieszych szlaków turystycznych − niebieskiego i żółtego − oraz szlaku rowerowego. |
P |
F |
Odpowiedź:
1. F, 2. P, 3. P,
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 3.2. (0–1)
Na stoku Wielkiej Sowy zlokalizowano wyciąg narciarski.
Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4.
Stok Wielkiej Sowy położony w polu F5, w porównaniu ze stokiem w polu E6, ma warunki do funkcjonowania wyciągu narciarskiego
| A. |
bardziej korzystne, |
gdyż charakteryzuje się. |
1. |
południową ekspozycją. |
| 2. |
położeniem w piętrze hal. |
| B. |
mniej korzystne. |
3. |
obecnością bazy noclegowej. |
| 4. |
dłuższym zaleganiem pokrywy śnieżnej. |
Odpowiedź:
A-4
Zadanie 3.3. (0–2)
Oblicz średni spadek terenu wzdłuż wyciągu narciarskiego na Wielką Sowę. Przyjmij, że długość w terenie tego wyciągu wynosi 1465 m, a górna stacja jest położona na wysokości 1010 m n.p.m. Wynik podaj w %. Zapisz obliczenia.
Obliczenia:
Średni spadek terenu ...................... %
Odpowiedź:
Zadanie 4. (0–1)
Podaj dwie przyrodnicze cechy doliny Młynówki na odcinku od gospodarstwa agroturystycznego Biała Sowa (C3) do ujścia tej rzeki do Jeziora Bystrzyckiego (B2).
1. ...................................................................................................................................................
2. ...................................................................................................................................................
Odpowiedź:
1. jeden dopływ rzeki na tym odcinku
2. zbocza doliny rzecznej są porośnięte lasem
Zadanie 5. (0–2)
Uzasadnij, podając po dwa argumenty, że obszar przedstawiony na mapie w polu F7 różni się od obszaru przedstawionego w polu D7 pod względem cech środowiska przyrodniczego i zagospodarowania.
Różnice w środowisku przyrodniczym:
1. ...................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
2. ...................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Różnice w zagospodarowaniu:
1. ...................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
2. ...................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Odpowiedź:
Różnice w środowisku przyrodniczym:
1. na obszarze F7 występują skałki
2. obszar F7 jest bardziej zalesiony
Różnice w zagospodarowaniu:
1. obszar D7 bardziej zagospodarowany - budynki, parkingi
2. na obszarze F7 jest szlak rowerowy
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 6. (0–1)
Podaj nazwy własne dwóch obiektów, które reprezentują różne formy ochrony przyrody i znajdują się na obszarze położonym na północ od równoleżnika 50º43′N.
1. ...................................................................................................................................................
2. ...................................................................................................................................................
Odpowiedź:
1. rezerwat przyrody Góra Choina
2. pomnik przyrody nieożywionej Babi Kamień
Zadanie 7. (0–1)
Poniżej przedstawiono fragment mapy geologicznej Sudetów i Przedgórza Sudeckiego.
W obrębie pasm zaznaczono przeważające skały. Ukośnie zakreskowano wybrane obszary obniżeń terenu.
Spośród wymienionych poniżej pasm górskich wybierz pasmo, które zostało wyrzeźbione w skałach najstarszych, i pasmo, które zostało wyrzeźbione w skałach najmłodszych. Wpisz we właściwe miejsca litery, którymi te pasma oznaczono.
A. Góry Sowie
B. Góry Krucze
C. Góry Stołowe
D. Góry Bardzkie
E. Góry Kamienne
Pasmo górskie o skałach najstarszych ..........., pasmo górskie o skałach najmłodszych ...........
Odpowiedź:
Pasmo górskie o skałach najstarszych ...A..., pasmo górskie o skałach najmłodszych ...C....
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 8.
Zadanie wykonaj na podstawie fotografii przedstawiających trzy skały (strona II barwnego materiału źródłowego).
Zadanie 8.1. (0–1)
Na fotografiach przedstawiono trzy skały spośród wymienionych: glina, granit, łupek krystaliczny, piaskowiec i wapień (kolejność nazw skał nie ma związku z kolejnością fotografii). Skały poddano działaniu kwasu solnego, co zaprezentowano na fotografiach.
Rozpoznaj skały przedstawione opisem i uzupełnij tabelę. Wpisz obok opisów skał ich nazwy oraz numery fotografii, na których te skały zostały przedstawione.
| Opis skały |
Nazwa skały (dobierz z podanych) |
Fotografia (wpisz literę) |
| Skała przeobrażona o łuskowej budowie i dość jednolitej barwie. Nie reaguje z kwasem solnym. Ten rodzaj skały występuje m.in. w Sudetach i w podłożu północno-wschodniej części Polski. |
|
|
| Skała osadowa, pochodzenia organicznego, dla której charakterystyczna jest wyraźna reakcja z kwasem solnym. Ten rodzaj skały występuje m.in. na niektórych obszarach położonych w pasie wyżyn Polski. |
|
|
Odpowiedź:
Skały - łupek, wapień
Fotografia - C, B
Zadanie 8.2. (0–2)
Skała magmowa przedstawiona na jednej z fotografii, występująca m.in. w Sudetach, ma strukturę świadczącą o jej genezie.
Wpisz nazwę właściwego rodzaju struktury tej skały. Wyjaśnij powstawanie skały magmowej o strukturze widocznej na fotografii.
Struktura
(jawnokrystaliczna / skrytokrystaliczna).....................................
Wyjaśnienie:...................................................................................................
Odpowiedź:
Struktura(jawnokrystaliczna / skrytokrystaliczna).........jawnokrystaliczna.......
Wyjaśnienie: Skała tworzy się pod powierzchnią ziemii, gdzie magma stygnie wolno, co daje minerałom dużo
czasu na wykrystalizowanie wyraźnych kryształów.
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 9.1. (0–1)
Na mapie 1. przedstawiono przebieg głównych dolin pod czwartorzędowych w Polsce na tle współczesnej sieci rzecznej, a na mapie 2. − zasięgi najważniejszych zlodowaceń plejstoceńskich. Literą X wskazano wybrany obszar w Polsce, wyznaczony zasięgami dwóch zlodowaceń.
W północno-wschodniej Polsce grubość osadów plejstoceńskich miejscami przekracza 200 m i jest dużo większa niż na wielu innych obszarach Polski.
Uzasadnij, dlaczego w południowo-wschodniej Polsce na obszarze oznaczonym literą X grubość osadów plejstoceńskich jest mniejsza niż w północno-wschodniej Polsce. ...
Odpowiedź:
W płd-wsch. Polsce, na zaznaczonym obszarze, grubość osadów jest mniejsza ponieważ na tym
terenie występowało mniej zlodowaceń.
Zadanie 9.2. (0–2)
Przyporządkuj każdemu opisowi właściwą nazwę formy rzeźby i nazwę regionu Polski, dla którego ta forma rzeźby jest charakterystyczna. Wpisz do tabeli nazwy wybrane spośród podanych poniżej.
Formy rzeźby: barchan, cyrk lodowcowy, misa deflacyjna, pradolina, rynna polodowcowa.
Regiony: Bieszczady, Karkonosze, Mierzeja Wiślana, Nizina Mazowiecka, Pojezierze Suwalskie.
| Opis formy rzeźby |
Nazwa formy rzeźby |
Nazwa regionu |
| Forma rzeźby o nieckowatym kształcie i stromych zboczach, która powstała na skutek erozji podłoża w polu firnowym. |
|
|
| Wydłużone zagłębienie, które zostało utworzone głównie przez wody płynące pod lądolodem, występujące na obszarach wysoczyzn morenowych lub sandrów. |
|
|
| Wydłużone zagłębienie, równoległe do czoła lądolodu, które powstało na skutek erozyjnej działalności rzeki odprowadzającej wody roztopowe oraz wody rzek płynących ku czołu lądolodu. |
|
|
Odpowiedź:
Nazwa formy rzeźby - cyrk lodowcowy, rynna polodowcowa, pradolina.
Nazwa regionu - Karkonosze, Pojezierze Suwalskie, Nizina Mazowiecka.
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 10. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono zróżnicowanie wieku geologicznego skał budujących dno basenów oceanicznych (strona II barwnego materiału źródłowego).
Sformułuj prawidłowość dotyczącą zróżnicowania wieku skał budujących dno basenu oceanicznego Atlantyku na przykładzie tej części oceanu, przez którą przechodzi równoleżnik 30ºS. ..........................................
Odpowiedź
Najmłodsze skały występują wzdłuż grzbietów oceanicznych. Im dalej na wschód i zachód,
tym skały są starsze.
Zadanie 11. (0–1)
W tekście i na rysunkach przedstawiono powstawanie Hawajów.
Hawaje są dziełem plamy gorąca usytuowanej w płaszczu ziemskim i jednoczesnego ruchu płyt litosfery. Gdy płyta przemieszcza się ponad plamą gorąca, litosfera pęka, a na powierzchni tworzą się wulkany. Łańcuch wulkanów tworzy się równolegle do kierunku ruchu płyty, a rozciągnięte wyspy wulkaniczne są świadectwem przesuwania się płyty.
Na podstawie: T. H. van Andel, Najnowsze spojrzenie na naszą planetę, Warszawa 1977.
Na poniższych rysunkach literą X oznaczono najmłodszy − spośród przedstawionych − wulkan powstający nad plamą gorąca. a rysunku 2. podano wiek wulkanów w milionach lat. Na każdym z rysunków tylko jedna strzałka (1−4) wskazuje poprawny kierunek przemieszczania się płyty litosfery.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Na rysunkach kierunek przemieszczania się płyty, na której położony jest łańcuch wulkanów na Hawajach, wyznaczają strzałki oznaczone numerami
A. 1 i 4.
B. 1 i 3.
C. 2 i 3.
D. 2 i 4.
Odpowiedź:
C.
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 12. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie zdjęcia satelitarnego, na którym przedstawiono fragment północnej Europy, oraz fotografii dwóch typów wybrzeży. Literą X oznaczono wybrany obszar (strona II barwnego materiału źródłowego).
Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4.
Dla obszaru oznaczonego literą X charakterystyczne jest wybrzeże
| A. |
fiordowe, |
ponieważ powstaniu wybrzeża sprzyjało występowanie |
1. |
abrazji u podnóża klifu i działalności akumulacyjnej prądu morskiego. |
| 2. |
pasma górskiego rozdzielonego dolinami rzecznymi uchodzącymi do morza. |
| B. |
szkierowe, |
3. |
nizinnego ukształtowania terenu i mutonów polodowcowych. |
| 4. |
wysokiej amplitudy pływów i działalności erozyjnej prądu morskiego. |
Odpowiedź:
B3
Zadanie 13.
Na rysunkach oznaczonych numerami od 1. do 3. przedstawiono sytuacje, w których powstają różne typy opadów atmosferycznych.
Zadanie 13.1. (0–1)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F ‒ jeśli jest fałszywa.
| 1. |
W sytuacji przedstawionej na rysunku 1. opady atmosferyczne powstają z chmury utworzonej w wyniku wzmożonej konwekcji powietrza atmosferycznego. |
P |
F |
| 2. |
W sytuacji przedstawionej na rysunku 2. opad atmosferyczny powstaje na froncie chłodnym. |
P |
F |
| 3. |
Dla obu sytuacji przedstawionych na rysunkach 1. i 2. charakterystyczne
jest powstawanie raptownych, nawalnych i krótkotrwałych opadów. |
P |
F |
Odpowiedz:
1.P
2.F
3.F
Zadanie 13.2. (0–2)
Na podstawie rysunku 3. i własnej wiedzy wyjaśnij powstawanie chmur tworzących opady orograficzne.
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
Odpowiedź:
Masa powietrza napotyka na przeszkodę np. pasmo górskie. W trakcie pokonywania przeszkody spada temperatura, co skutkuje kondensacją pary wodnej i opadem.
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 14. (0–2)
Na mapie Australii przedstawiono położenie wybranych stacji meteorologicznych, dla których wykonano klimatogramy oznaczone literami A−D.
Podanym stacjom meteorologicznym przyporządkuj klimatogramy, wybrane spośród oznaczonych literami A−D.
Alice Springs ............. Gove ............. Sydney .............
Odpowiedź:
Alice Springs .....A........ Gove ......D....... Sydney ........C.....
Zadanie 15. (0–1)
Na rysunku przedstawiono wartości średniej rocznej temperatury powietrza, sumy opadów rocznych i średniego czasu trwania okresu wegetacyjnego w Azji wzdłuż odcinka wybranego południka.
Uzupełnij rysunek. Wpisz w wykropkowanych miejscach nazwy czterech formacji roślinnych, wybrane z podanych poniżej, tak aby rysunek poprawnie przedstawiał zależność formacji roślinnych od warunków klimatycznych.
- las mieszany
- lasotundra
- makia
- tajga
- tundra
Odpowiedź:
1. tundra, 2. lasotundra, 3. tajga, 4.las mieszany
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 16. (0–1)
Utwórz model przyczynowo-skutkowy, przedstawiający powstawanie u wybrzeży Peru zjawiska El Niño i jego skutek. Wpisz w wyznaczonych miejscach litery, którymi oznaczono odpowiednie sformułowania, wybrane z podanych poniżej.
A. Zahamowanie upwellingu u wybrzeży Peru.
B. Wzrost temperatury wód oceanu na wybrzeżu Peru.
C. Intensywne, często katastrofalne opady w Andach Peruwiańskich.
D. Zwiększenie oddziaływania siły Coriolisa na półkuli południowej.
E. Osłabienie pasatów na Pacyfiku u wybrzeży Ameryki Południowej.
............------>............------>............------> ......C......
Odpowiedź:
......E......------>......A......------>....B........------> ......C......
Zadanie 17.
Zadanie wykonaj na podstawie map, na których przedstawiono główne typy wezbrań wód w rzekach oraz obszary zagrożone deficytem wody w Polsce (strona III barwnego materiału źródłowego).
Zadanie 17.1. (0–1)
Uzasadnij, dlaczego obszary położone w południowej Polsce są bardziej zagrożone występowaniem wezbrań opadowych niż Pojezierze Pomorskie i Pojezierze Mazurskie.
Podaj dwa argumenty.
1. ...................................................................................................................................................
2. ...................................................................................................................................................
Odpowiedź:
1. Wyższe sumy opadów w Polsce południowej.
2. Wyższe nachylenie stoków sprzyja szybszemu
spływaniu wód opadowych i niższej retencji gruntu.
Zadanie 17.2. (0–2)
Podaj po jednej głównej przyrodniczej przyczynie występowania deficytu wody na obszarach poniżej wymienionych regionów geograficznych.
Kujawy: ........................................................................................................................................
Wyżyna Śląska: ............................................................................................................................
Odpowiedź:
Kujawy; najniższe opady roczne
Wyżyna Śląska: wykorzystanie wody w przemyśle
Zadanie 18. (0–1)
Na mapie strzałkami wskazano wybrane państwa, w tym − Czarnogórę i Timor Wschodni.
Czarnogóra i Timor Wschodni powstały na początku XXI wieku. Pierwsze z tych państw wyodrębniło się na skutek rozpadu federacji, a drugie z nich uzyskało niepodległość po wieloletnim okresie okupacji przez państwo o przewadze liczebnej ludności wyznającej Islam.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Czarnogóra przed uzyskaniem niepodległości stanowiła federację z (
Albanią / Rumunią /
Serbią / Turcją) ................................... .
Timor Wschodni oddzielił się od (
Australii / Filipin / Indii / Indonezji) ................................... .
Odpowiedź:
Serbią, Indonezji
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 19. (0–1)
Na wykresie przedstawiono zmiany liczby ludności w latach 1950−2010 wybranych miast świata.
Wyjaśnij, dlaczego przedstawiony na wykresie rozwój demograficzny miast w krajach wysoko rozwiniętych przebiega odmiennie niż rozwój takich miast jak Bombaj i Meksyk.
.......................................................................................................................................................
Odpowiedź:
W Meksyku i Bombaju jest intensywniejsza urbanizacja demograficzna (napływ ludzi ze wsi)
oraz wyższy wskaźnik przyrostu naturalnego.
Zadanie 20. (0–2)
W tabeli przedstawiono cechy demograficzne w 2014 r. wybranych województw w Polsce oznaczonych literami A−D.
Na podstawie danych z tabeli przyporządkuj każdemu opisowi literę, którą oznaczono województwo.
Województwo o:
− najniższym współczynniku maskulinizacji: .......
− najwyższym współczynniku urbanizacji: .......
− najwyższym współczynniku przyrostu rzeczywistego: .......
Odpowiedź:
B, A, C
Zadanie 21. (0–1)
Na wykresie przedstawiono prognozę na lata 2020−2050 współczynnika obciążenia demograficznego ludności Polski osobami starszymi oraz dziećmiw podziale na miasta i wieś.
Całkowity współczynnik obciążenia demograficznego oznacza liczbę dzieci (0−14 lat) i osób starszych (65 lat i więcej) przypadającą na 100 osób w wieku produkcyjnym.
Na podstawie wykresu sformułuj wniosek dotyczący tendencji prognozowanego na lata 2020−2050 całkowitego obciążenia demograficznego ludności Polski, w odniesieniu łącznie do miast i wsi.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Odpowiedź:
Współczynnik obciążenia osobami starszymi będzie dynamicznie rosnąć, ale dziećmi będzie na stałym poziomie.
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 22. (0–1)
Zadanie wykonaj na podstawie map gęstości zaludnienia Ameryki Północnej i Ameryki Południowej (strona III barwnego materiału źródłowego).
Podaj dwa podobieństwa w rozmieszczeniu ludności w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej.
1. .........................................................................................................................
2. .........................................................................................................................
Odpowiedź:
1.Większa gęstość zaludnienia na wybrzeżach niż interiorze.
2.Najwyższa gęstość w aglomeracjach, megalopolis
i obszarach przemysłowych.
Zadanie 23. (0–1)
Na mapie wybrane państwa oznaczono numerami od 1 do 5.
Wzrost w ostatnich kilkudziesięciu latach udziału ludności hiszpańskojęzycznej w społeczeństwie Stanów Zjednoczonych jest spowodowany napływem imigrantów głównie z państw, w których większość ludności posługuje się językiem hiszpańskim.
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Państwa, które charakteryzują się używaniem języka hiszpańskiego jako języka ojczystego przez większość mieszkańców i emigracją do Stanów Zjednoczonych, oznaczono na mapie numerami
A. 1 i 2.
B. 2 i 3.
C. 3 i 4.
D. 1 i 5.
Odpowiedź:
A.
[rs-ads block="Matura"]
Zadanie 24.
Na mapie Afryki wybrane państwa oznaczono numerami od 1 do 4.
Zadanie 24.1. (0–2)
W tabeli przedstawiono udział w 2010 r. wyznawców wybranych religii w ogólnej liczbie ludności dwóch państw spośród czterech zaznaczonych na mapie.
Uzupełnij tabelę. W każdym wierszu wpisz nazwę państwa, dla którego przedstawiono strukturę wyznaniową ludności, oraz numer, którym oznaczono to państwo na mapie.
Odpowiedź:
Nigeria - 4
Egipt - 1
Zadanie 24.2. (0–1)
Na wykresie przedstawiono strukturę wykorzystania w 2013 r. źródeł energii dla jednego z krajów zaznaczonych na mapie Afryki.
Michael Elkan