Próbna matura z geografii 2014 poziom rozszerzony – arkusz i odpowiedzi

Próbna matura z geografii 2014 poziom rozszerzony odbyła się w grudniu 2014 roku. Na napisanie poziomu rozszerzonego maturzyści mieli 180 minut, czyli standardowe 3 godziny. Maksymalna liczba punktów do uzyskania to 60.

Próbna matura z geografii 2014 poziom rozszerzony — pytania i odpowiedzi

Zadania od 1. do 8. rozwiąż, korzystając z barwnej mapy Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego, położonego w Sudetach.(MAPA)

Zadanie 1. (0–1)

Na fotografii przedstawiono stok Czarnej Góry (E2) z narciarskimi trasami zjazdowymi. Zaznacz nazwę szczytu, z którego wykonano powyższe zdjęcie. A. Smrekowiec (E4) B. Przednia (C2) C. Stroma (G4) D. Rudka (G2)

Odpowiedź :

D.

Zadanie 2. (0–1)

Podaj: – cechę środowiska przyrodniczego, która sprzyja lokalizacji narciarskich tras zjazdowych na stokach Czarnej Góry – skutek dla środowiska przyrodniczego, który może wynikać z tworzenia tras narciarskich na stokach Czarnej Góry. Cecha środowiska przyrodniczego ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ Skutek dla środowiska przyrodniczego ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Cecha środowiska przyrodniczego: – występowanie stoków o ekspozycji północno-wschodniej – duży spadek stoków na większości tras – występowanie stoków o zróżnicowanym nachyleniu. Skutek dla środowiska przyrodniczego: – zwiększenie erozji na stokach – zmniejszenie powierzchni lasów

Zadanie 3. (0–2)

Oblicz średni spadek wyciągu krzesełkowego na stoku Czarnej Góry, jeżeli górna stacja wyciągu znajduje się na wysokości 1170 m n.p.m., a dolna na wysokości 810 m n.p.m. Zapisz obliczenia. Wynik podaj w promilach. Obliczenia Odpowiedź ..............................

Odpowiedź :

Pomiar długości wyciągu na mapie: 2,3 cm (tolerancja pomiaru +/-2 mm) Obliczenie różnicy wysokości: 1170 m n.p.m. – 810 m n.p.m. = 360 m Obliczenie długości wyciągu w terenie: 1 cm ― 0,5 km 2,3 cm ― x km x = 2,3 cm • 0,5 km 1 cm = 1,15 km = 1150 m Spadek wyciągu (S) S = 1316500 mm • 1000‰ = 313‰

Zadanie 4. (0–2)

Przedstaw trzy przykłady wpływu środowiska przyrodniczego na działalność człowieka na obszarze objętym mapą. 1. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ 3. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

– dna dolin rzecznych wykorzystano dla osadnictwa i rolnictwa – wzdłuż dolin rzecznych, np. Kleśnicy, Morawki, zbudowano większość dróg – na stokach wzniesień, takich jak Czarna Góra, Zawada i Stromy, utworzono wyciągi i nartostrady – występowanie surowców przyczyniło się do powstania kopalń i kamieniołomów – walory środowiska przyrodniczego (urozmaicona rzeźba terenu, występowanie lasów, skałek) przyczyniają się do rozwoju turystyki, np. utworzono szlaki turystyczne, punkty widokowe, wybudowano hotele – obecność lasów umożliwiła rozwój leśnictwa (wyręby lasu i nasadzenia zrębów leśnych).

Zadanie 5. (0–1)

Zaznacz poprawne dokończenie zdań 1. i  2. 1. Wejście do Jaskini Niedźwiedziej (G3/4) znajduje się na wysokości około A. 800 m n.p.m. B. 1200 m n.p.m. 2. Dział wodny między zlewniami Kleśnicy i Morawki przebiega A. wzdłuż grzbietu wzniesień Zawada i Stromy (J3). B. wzdłuż grzbietu masywu Młyńsko (H3).

Odpowiedź :

1. A 2. B Materiał źródłowy do zadań 6.–7. Na rysunku przedstawiono profil topograficzny wykonany wzdłuż równoleżnika przechodzącego przez niższy szczyt masywu Młyńsko (H3), na odcinku od 16°50′E do 16°55′E. Profil wymaga uzupełnienia.  

Zadanie 6. (0–1)

Wpisz w puste pola na rysunku numery, którymi oznaczono trzy obiekty wybrane z podanych poniżej. 1. Sztolnia 2. Muzeum Ziemi 3. Przystanek autobusowy w Kletnie 4. Szlak rowerowo-narciarski na wschodnim stoku Młyńska  

Odpowiedź :

Zadanie 7. (0–1)

Zaznacz literę (A–D), którą oznaczono rysunek przedstawiający brakujący fragment profilu.

Odpowiedź :

C.

Zadanie 8. (0–1)

Wskaż i uzasadnij, która z dwóch miejscowości: Sienna czy Kletno, jest bardziej atrakcyjna pod względem turystycznym. W uzasadnieniu podaj dwa argumenty. Miejscowość ............................................. Uzasadnienie: 1. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Miejscowość Sienna Uzasadnienie: – w Siennej znajdują się wyciągi narciarskie i nartostrady, których nie ma w Kletnie – Sienna, położona przy drodze wojewódzkiej, ma korzystniejsze położenie komunikacyjne niż Kletno – w pobliżu miejscowości Sienna znajduje się więcej szlaków turystycznych – w Siennej znajduje się więcej hoteli – w Siennej znajduje się więcej obiektów zabytkowych. Miejscowość Kletno Uzasadnienie: – w Kletnie jest więcej obiektów agroturystycznych – Kletno ma bardziej ustronne położenie, sprzyjające spokojnemu wypoczynkowi – atrakcją Kletna jest Muzeum Ziemi, a w Siennej nie ma muzeum – tylko w Kletnie znajduje się jaskinia udostępniona do zwiedzania.

Zadanie 9. (0–2)

W obserwatorium astronomicznym zmierzono wysokość górowania Słońca w pierwszym dniu jednej z astronomicznych pór roku. Wynik przeprowadzonego pomiaru przedstawiono na rysunku. Oblicz szerokość geograficzną obserwatorium, w którym zmierzono wysokość górowania Słońca. Zapisz obliczenia. Obliczenia Szerokość geograficzna .............................................

Odpowiedź :

Obliczenia szerokości geograficznej obserwatorium astronomicznego 72°30' = 90° – φ + 23°26' φ = 90° – 72°30' + 23°26' φ = 40°56'N Uznawane są również wartości deklinacji: 23°27', 23,5° Zadania 10.–11. rozwiąż na podstawie barwnej mapy, na której przedstawiono średnią roczną amplitudę temperatury powietrza na Ziemi (strona II barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 10. (0–1)

Sformułuj dwie prawidłowości dotyczące rozkładu średniej rocznej amplitudy temperatury powietrza na Ziemi. 1. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

– Im większa rozciągłość równoleżnikowa kontynentu, tym większa średnia roczna amplituda temperatury powietrza na tym kontynencie. – W wyższych szerokościach geograficznych średnie roczne amplitudy temperatury powietrza są większe niż w niższych szerokościach. – Na oceanach średnie roczne amplitudy temperatury powietrza są mniejsze niż na lądach. – Ciepłe prądy morskie wpływają na obniżenie wartości średnich rocznych amplitud temperatury powietrza. – W obszarach położonych wewnątrz kontynentów średnie roczne amplitudy temperatury powietrza są większe niż na wybrzeżach.

Zadanie 11. (0–2)

Wyjaśnij, uwzględniając związek przyczynowo-skutkowy, dlaczego na obszarze oznaczonym na mapie literą X średnia roczna amplituda temperatury powietrza jest mniejsza niż na obszarze Y, choć oba obszary położone są w tych samych szerokościach geograficznych. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Na obszarze X średnia roczna amplituda temperatury powietrza jest mniejsza niż na obszarze Y,  gdyż; – obszar X położony jest na mniejszym kontynencie, co skutkuje mniejszym stopniem kontynentalizmu. – na obszarze Y silniej oddziałuje zwarty kontynent, intensywniej nagrzewający się latem a zimą silnie wychładzający się, co powoduje duże roczne amplitudy temperatury powietrza.

Zadanie 12. (0–2)

Na mapie Ameryki Północnej numerami od 1. do 5. oznaczono wybrane stacje meteorologiczne. W tabeli podano dane klimatyczne dla czterech stacji meteorologicznych wybranych spośród oznaczonych numerami na mapie Ameryki Północnej. Przyporządkuj do danych klimatycznych przedstawionych w tabeli stacje meteorologiczne, dobierając je spośród zaznaczonych na mapie. Wpisz do tabeli numery, którymi oznaczono stacje na mapie.

Odpowiedź :

4 3 2 1

Zadanie 13. (0–1)

Poniższy klimatogram został sporządzony dla miejscowości Quibdo (5º41′N; 76º39′W), położonej niedaleko wybrzeża Pacyfiku w zachodniej części Kolumbii. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Największy wpływ na rozkład i sumę rocznych opadów atmosferycznych na stacji meteorologicznej w Quibdo ma A. napływ zwrotnikowych mas powietrza znad południowego Pacyfiku. B. utrzymywanie się wyżu zwrotnikowego z centrum nad południowym Pacyfikiem. C. częste występowanie cyklonów tropikalnych na wybrzeżu pacyficznym Kolumbii. D. działanie międzyzwrotnikowej strefy zbieżności, wzdłuż której zachodzi wstępujący ruch mas powietrza.

Odpowiedź :

D. Zadania 14.–16. rozwiąż na podstawie barwnej mapy, na której przedstawiono ujście Gangesu i Brahmaputry (strona II barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 14. (0–1)

Oceń prawdziwość poniższych informacji dotyczących Bangladeszu. Wpisz znak X w odpowiednie komórki tabeli.

Informacja		Prawda	Fałsz
1.	W Bangladeszu są dogodne warunki do rozwoju energetyki wodnej ze względu na duży spadek wielkich rzek.
2.	Większość obszaru południowej części Bangladeszu zajmują gleby astrefowe.
3.	W północnej części Bangladeszu występują lasy namorzynowe.

Odpowiedź :

1. F 2. P 3. F

Zadanie 15. (0–2)

Podaj po dwie cechy środowiska przyrodniczego Bangladeszu, które w tym kraju: – sprzyjają rozwojowi rolnictwa 1. ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ – utrudniają rozwój rolnictwa 1. ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Cechy sprzyjające rozwojowi rolnictwa – równinny teren – występowanie nizin – dobrze rozwinięty system wód powierzchniowych – duże opady monsunowe – występowanie żyznych mad rzecznych. Cechy utrudniające rozwój rolnictwa – występowanie powodzi – występowanie obszarów bagiennych – występowanie cyklonów tropikalnych.

Zadanie 16. (0–2)

Na wykresach przedstawiono rozkład opadów atmosferycznych w ciągu roku w miejscowościach Czerrapundżi i Guwahati. Wyjaśnij, dlaczego Czerrapundżi i Guwahati różnią się wielkością rocznej sumy opadów atmosferycznych. Przedstaw dwa argumenty. 1. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

– Czerrapundżi położone jest na stokach wzniesień zwróconych w kierunku, z którego wraz z monsunem letnim napływają masy wilgotnego powietrza znad oceanu, co wpływa na zwiększenie ilości opadów atmosferycznych w tej miejscowości. Guwahati zaś położone jest po przeciwnej stronie wzniesień (czyli w cieniu opadowym). – Czerrapundżi położone jest wyżej nad poziomem morza niż Guwahati, a wraz ze wzrostem wysokości wzrasta suma opadów atmosferycznych.

Zadanie 17. (0–1)

Na mapie przedstawiono średni roczny bilans wodny w wybranych regionach hydrograficznych Polski. Przyporządkuj do każdego z opisów bilansu wodnego region, do którego dany opis się odnosi. Wpisz do tabeli obok każdego opisu literę, którą oznaczono region na mapie.

Opis bilansu wodnego		Region
1.	Odpływ, który jest mniejszy od parowania, ograniczany jest występowaniem licznych szczelin wykształconych w skałach węglanowych i ułatwiających migrację wody opadowej w głąb podłoża.
2.	Duże nachylenie terenu decyduje o wysokim odpływie wody, który w tym regionie przeważa nad parowaniem.
3.	Bardzo małe ilości parującej i odpływającej wody mają związek z położeniem tego regionu w cieniu opadowym wzgórz morenowych.

Odpowiedź :

1. C 2. D 3. B

Zadanie 18. (0–2)

Na wykresach przedstawiono zmienność przepływów wody trzech rzek: Gangesu, Kongo i Wołgi. Podaj numer wykresu, na którym przedstawiono przepływy Wołgi. Wyjaśnij występowanie wezbrań i niżówek w tej rzece w ciągu roku. Numer wykresu ……… Wyjaśnienie ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Numer wykresu: 2. Wyjaśnienie, np.: Wysokie przepływy występują w okresie wiosennym w związku z intensywnym topnieniem pokrywy śnieżnej, niskie przepływy letnie są związane z intensywnym parowaniem (lub: niskie przepływy zimowe związane są z retencją śnieżną w klimacie kontynentalnym). Zadania 19.–20. wykonaj na podstawie barwnej mapy, na której przedstawiono budowę geologiczną Europy (strona III barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 19. (0–1)

Oceń prawdziwość poniższych informacji. Wstaw znak X w odpowiednie komórki tabeli.

Informacja		Prawda	Fałsz
1.	Struktury fałdowe południowej Europy powstały wcześniej niż struktury geologiczne północnej części kontynentu.
2.	Skały masywu prekambryjskiego, tworzącego znaczną część Skandynawii, występują także pod skałami osadowymi platformy wschodnioeuropejskiej.
3.	Większość obszaru Polski przykryta jest pokrywą skał osadowych, zalegających we wschodniej części kraju na prekambryjskim trzonie krystalicznym.

Odpowiedź :

1. F 2. P 3. P

Zadanie 20. (0–1)

Zaznacz poprawne dokończenie zdania. W części Europy objętej najmłodszym fałdowaniem nie występują A. rowy tektoniczne. B. strefy ryftowe. C. obszary sejsmiczne. D. zapadliska śródgórskie.

Odpowiedź :

B.

Zadanie 21. (0–1)

Na wykresie przedstawiono rozkład głębokości ognisk trzęsień ziemi na jednym z kontynentów. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Przedstawione na wykresie zróżnicowanie głębokości ognisk trzęsień ziemi jest konsekwencją A. kolizji dwóch płyt kontynentalnych. B. odsuwania się płyty oceanicznej od kontynentalnej. C. podsuwania się płyty oceanicznej pod kontynentalną. D. poziomego przesuwania się płyt kontynentalnych względem siebie.

Odpowiedź :

C. Materiał źródłowy do zadań 22.–23. Na rysunku przedstawiono przebieg Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej na tle współczesnej sieci rzecznej oraz zasięg jednego z lądolodów w okresie plejstocenu.

Zadanie 22. (0–1)

Wykaż związek między współczesnym układem sieci rzecznej regionu przedstawionego na rysunku a przebiegiem Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

– Współczesne rzeki, gdy wpływają na obszar pradoliny, zmieniają swój bieg na zbliżony do równoleżnikowego, np. Wisła, Bzura. – Pradolina Warszawsko-Berlińska wymusza koncentrację lokalnej sieci rzecznej, takiej jak dopływy Wisły i Bzury.

Zadanie 23. (0–2)

Wyjaśnij, w jaki sposób na obszarze nizin Polski w plejstocenie powstawały pradoliny. Uwzględnij dwie przyczyny. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Wody fluwioglacjalne łączyły się z wodami spływającymi z południa i razem płynęły wzdłuż czoła lądolodu, żłobiąc równoległą do niego szeroką dolinę. Zadania 24.–25. rozwiąż na podstawie poniższej mapy oraz barwnych fotografii, na których przedstawiono wybrane zbiorowiska roślinne występujące w Polsce (strona III barwnego materiału źródłowego). Na mapie zaznaczono granicę zasięgu jednego z gatunków drzew rosnących w Polsce. Literami (A–D) oznaczono charakterystyczne obszary występowania wybranych zbiorowisk roślinnych.

Zadanie 24. (0–1)

Uzupełnij poniższe zdanie. Na mapie przedstawiono zasięg występowania ............. – drzewa, które dominuje w zbiorowisku roślinnym przedstawionym na fotografii oznaczonej numerem ............. .

Odpowiedź :

– buka – 1

Zadanie 25. (0–1)

Przyporządkuj do każdego z przedstawionych na fotografiach (1.–3.) zbiorowisk roślinnych charakterystyczne dla niego obszary występowania, które oznaczono na mapie literami A–D. Wpisz przy numerze fotografii właściwą literę dobraną z mapy. Fotografia 1. ............. Fotografia 2. ............. Fotografia 3. .............

Odpowiedź :

Fotografia 1. B Fotografia 2. A Fotografia 3. D Zadania 26.–29. rozwiąż na podstawie barwnej mapy, na której przedstawiono gęstość zaludnienia na Ziemi (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Zadanie 26. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego na obszarach oznaczonych na mapie literą A duża wysokość nad poziomem morza jest czynnikiem sprzyjającym zaludnieniu tych obszarów. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Na obszarach zaznaczonych na mapie literą A duża wysokość nad poziomem morza jest czynnikiem sprzyjającym zaludnieniu, gdyż – w szerokościach okołorównikowych na obszarach wyżej wyniesionych nad poziomem morza niższe temperatury powietrza zapewniają większy komfort klimatyczny dla ludności. – w szerokościach okołorównikowych wyższe wyniesienie terenu nad poziomem morza ogranicza rozwój chorób tropikalnych.

Zadanie 27. (0–1)

Zaznacz czynnik, który ma największy wpływ na gęstość zaludnienia obszarów wskazanych na mapie literą B. A. Żyzne gleby. B. Zasoby surowców. C. Mała odległość od oceanu. D. Gorący klimat o cechach morskich.

Odpowiedź :

B.

Zadanie 28. (0–1)

Uzupełnij zdania (1.–2.). Wpisz w każdym z nich nazwę jednego z obszarów, na którym podany czynnik decyduje o gęstości zaludnienia. Nazwy obszarów dobierz z podanych poniżej.

• Jawa
• Tybet
• południowo-zachodnie wybrzeże Morza Śródziemnego
• Wielki Basen Artezyjski
• delta Nigru

1. Wysokość nad poziomem morza decyduje o małej gęstości zaludnienia (poniżej 10 osób/1 km2 na obszarze ........................................................................................................................................ 2. Warunki klimatyczne są najważniejszym czynnikiem decydującym o dużej gęstości zaludnienia (powyżej 100 osób/1 km2 ) na obszarze ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

1. Tybetu 2. południowo-zachodniego wybrzeża Morza Śródziemnego

Zadanie 29. (0–2)

Na podstawie mapy sformułuj trzy wnioski dotyczące zróżnicowania gęstości zaludnienia na obszarze Azji. 1. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ 3. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

– Obszary położone wewnątrz kontynentu są najsłabiej zaludnione. – Obszary północne i środkowe kontynentu są słabiej zaludnione niż obszary w pozostałej części kontynentu. – Największa gęstość zaludnienia występuje na obszarach w klimacie monsunowym. – Obszary górskie i wyżynne Azji są najsłabiej zaludnione. – Gęstość zaludnienia w dolinach rzek jest większa niż na obszarach oddalonych od dolin. Materiał źródłowy do zadań 30.–32.

Zadanie 30. (0–1)

Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–3. Społeczeństwo Nigru znajduje się

Odpowiedź :

B. 2

Zadanie 31. (0–1)

Na podstawie wykresów podaj trzy demograficzne różnice pomiędzy Polską i Nigrem. 1. ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ 3. ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

– Liczba ludności Polski jest większa od liczby ludności Nigru. – Społeczeństwo Polski jest starsze demograficznie od społeczeństwa Nigru. – W Polsce dominuje populacja w wieku produkcyjnym, a w Nigrze – w wieku przedprodukcyjnym. – W Polsce średnia długość życia ludzi jest większa niż w Nigrze. – W Polsce jest mniejszy niż w Nigrze udział ludności w wieku przedprodukcyjnym, a większy udział ludności w wieku poprodukcyjnym. – W Polsce jest większy współczynnik feminizacji niż w Nigrze.

Zadanie 32. (0–2)

Podaj po dwa przykłady działań w zakresie polityki demograficznej Polski i Nigru, które powinny być podejmowane w celu uzyskania znaczącej zmiany udziału ludności w wieku przedprodukcyjnym w ogólnej liczbie ludności tych krajów. Polska 1. ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................ Niger 1. ........................................................................................................................................ 2. ........................................................................................................................................

Odpowiedź :

Polska – wprowadzenie systemu podatkowego preferującego rodziny wielodzietne – uelastycznienie czasu pracy dla matek wychowujących dzieci – rozbudowa infrastruktury wspierającej rodziny z dziećmi (żłobki, przedszkola) – prowadzenie polityki mieszkaniowej pozwalającej zwiększyć dostępność mieszkań dla młodych małżeństw, np. poprzez tańsze kredyty. Niger – podnoszenie poziomu wykształcenia ludności – upowszechnianie metod planowania rodziny – propagowanie zmian stereotypów kulturowych.

Zadanie 33. (0–2)

Na mapie oznaczono literami A, B, C wybrane regiony świata. Uszereguj oznaczone regiony według podanych kryteriów. Wpisz w puste pola litery odpowiadające regionom na mapie. Kryteria: – intensywność wietrzenia chemicznego Michael Elkan