Rodzaje odwzorowań kartograficznych

Na globusie wszystkie równoleżniki i południki wyglądają tak jak powinny - kąty się zgadzają, odległości się zgadzają, wszystko się zgadza. Ale na wycieczkę zabieranie globusa jest mało poręczne :) I dlatego trzeba było wymyślić coś, żeby przenieść rysunek świata na płaską kartkę jak najbardziej wiernie, a jednocześnie bez zbędnych odstępów pomiędzy jej fragmentami.

Rodzaje odwzorowań podstawowe/klasyczne

Wyróżniamy 9 podstawowych rodzajów odwzorowań. Są one kombinacją rodzaju rzutowania i punktu rzutowania. Rodzaje rzutowań dzielą się na:

• azymutalne/płaszczyznowe - czyli takie jakbyśmy przykładali kartkę papieru
• stożkowe - nakrywamy globus stożkiem
• walcowe - wkładamy globus do walca.

Punkty styku dzielimy na:

• normalne/biegunowe - czyli patrząc od góry, od bieguna
• poprzeczne/równikowe - czyli patrząc od strony równika
• ukośne/horyzontalne.

[caption id="attachment_5030" align="aligncenter" width="400"]odwzorowania kartograficzne azymutalne, walcowe i stożkowe w położeniu normalnym, poprzecznym i ukośnym[/caption] Na czerwono zaznaczono punkty styku. Dla łatwiejszego zapamiętania - w położeniu normalnym punkt styku jest zawsze na pionowej osi obrotu. I jak to wygląda na mapie: [caption id="attachment_5031" align="aligncenter" width="295"]siatka azymutalna normalna[/caption] [caption id="attachment_5032" align="aligncenter" width="300"]siatka stożkowa normalna[/caption] [caption id="attachment_5033" align="aligncenter" width="300"]siatka walcowa normalna merkatora[/caption]

Rodzaje odwzorowań według wierności i odkształceń

Innym podziałem już bardziej "dla ludzi" jest podział map według wierności, czyli tego co zostało zachowane z globusa a co zniekształcone. Siatki wiernokątne zachowują kąty (czyli wszędzie jest kąt prosty), ale pola powierzchni czy odległości są zdeformowane np. walcowata Merkatora albo Gaussa-Krugera. Używane są w nawigacji i wojsku, przedstawieniach stref czasowych. Siatki wiernopowierzchniowe są idealne do przedstawienia realnych kształtów terenu, ale odległości i kąty nie są już perfekcyjne np. azymutalna Lamberta. Najczęściej spotyka się je w szkole, ale także w rolnictwie i leśnictwie. Siatki wiernoodległościowe trzymają odległości między punktami, ale zniekształcają pola powierzchni i kąty np. azymutalna. Przydatne w radiolokacji.

Rodzaje odwzorowań pośrednie/pseudoklasyczne oraz niesklasyfikowane

Żadna z wyżej wymienionych odwzorowań nie jest idealna. Dlatego tworzy się siatki pośrednie, które posiadają każde ze zniekształceń, ale w mniejszym możliwym stopniu. Najczęściej wykorzystywane dla przedstawienia całej planety. Najczęściej spotykane pseudoklasyczne:

• pseudowalcowa równopolowa Eckerta
• pseudowalcowe równopolowe Mollweidego
• Oswalda Winkela

oraz niesklasyfikowane:

• czterościenna Bartholomewa
• gwiaździsta Petermanna
• Oswalda Winkela

I wizualizacje: [caption id="attachment_5034" align="aligncenter" width="747"] Odwzorowanie Mollweidego pseudowalcowe równopolowe
By Lars H. Rohwedder (UserRokerHRO) - Praca własna, CC BY-SA 3.0, httpscommons.wikimedia.orgwindex.phpcurid=1018414[/caption] [caption id="attachment_5035" align="aligncenter" width="747"] Odwzorowanie Merkatora walcowe wiernokątne
Von Lars H. Rohwedder (User:RokerHRO) - Eigenes Werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1073724[/caption]