Strefa klimatów równikowych, lasy równikowe i sawanny
Strefa klimatów równikowych rozciąga się po obu stronach równika i w zależności od miejsca może dochodzić nawet do zwrotników. Generalnie są to tropiki, gdzie temperatury są powyżej 20 stopni Celsjusza, a pory roku wyznaczają opady. Wyróżniamy klimat równikowy wybitnie wilgotny, podrównikowy wilgotny i podrównikowy suchy.
[mapka występowania]
Typowy klimat równikowy to głównie Kotlina Kongo, Nizina Amazonki i Archipelag Malajski, ale także, Nowa Gwinea, część Madagaskaru, Oceania oraz Karaiby i pacyficzna strona Ameryki Środkowej. Im dalej od równika, tym klimat i związana z nią roślinność jest coraz uboższa, a w krajobrazie dominuje sawanna i lasy twardolistne (Australia). Klimat podrównikowy wilgotny panuje na Wyżynie Brazylijskiej i Gujańskiej oraz na Jukatanie, w górnej Gwinei i w otoczeniu Kotliny Kongo, a także na Nizinie Mozambickiej, w północnym Luzonie i północnej Australii. Z kolej klimat podrównikowy suchy obejmuje północno-wschodnią Wyżynę Brazylijską, w Afryce południowy Sudan, Wyżynę Wschodnioafrykańską, Rodezji i Zambii, północny skraj pustyni Kalahari, Wyżynę Katanga oraz północną Australię.
Zasięg lasów deszczowych strefy równikowej — klimat równikowy wybitnie wilgotny[/caption]
A co w innych miejscach? Nad osłoniętym brzegami mórz, w zatokach, ujściach rzek i lagunach rosną lasy namorzynowe (lasy mangrowe, lasy pływowe), które wykształciły ciekawy system korzeniowy tzw. korzenie przybyszowe, które wyglądają jak szczudła, oraz korzenie oddechowe, które rosną w górę. Muszą przetrwać w trudnym środowisku słonej, morskiej wody i regularnych przypływów, które oprócz zmiennych poziomów destabilizują grunt.
[caption id="attachment_10097" align="aligncenter" width="2560"]
Zasięg występowania lasów namorzynowych, by ChandraGiri and Carnby, commons.wikimedia.org, licencja CC 3.0[/caption]
Jeśli dobrze popatrzysz na mapę, zauważysz, że klimat równikowy przechodzi też przez tereny górskie, szczególnie Andów Północnych, Nowej Gwinei, Kilimandżaro (masyw jest w klimacie podzwrotnikowym, ale ma taką samą roślinność jak w równikowym), gór Afryki Wschodniej. Jest za wysoko dla gatunków typowych dla dżungli, dlatego są tam równikowe lasy górskie i równikowe łąki górskie. Inna nazwa to lasy mgliste, ponieważ wysoka wilgotność powoduje powstawanie mgieł, aż do wysokości 3500 m npm. Nie są one aż tak wybujałe, ponieważ drzewa dochodzą do 20 m, ale wciąż mają sporo epifitów i paproci. Na łąkach zaś przeważają murawy wysokotrawiaste.
[caption id="attachment_10100" align="aligncenter" width="1253"]
Zasięg lasów mglistych, by Malene Thyssen, commons.wikimedia.org-wiki-User-Malene, licencja CC 3.0[/caption]
[gallery size="medium" columns="2" ids="10118,10103,10106,10109,10112,10115"]
W klimacie podrównikowym roślinność zależy od wielkości opadów. Tam, gdzie jest ich więcej, czyli w północnej Australii, na Wyżynie Brazylijskiej i w strefie przejściowej w Afryce mamy lasy podrównikowe o różnych stopniu suchości i suche lasy kolczaste. W końcu granica między dżunglą a sawanną nie jest ostr,a tak jak ta narysowana na mapie :) Suche lasy równikowe mają też swoje lokalne nazwy: caatinga (Ameryka Południowa), miombo i mopane (Afryka), tak samo jak zarośla kolczaste w Afryce (busz) i Australii (scrub). Składają się z drzew sięgających odpowiednio do 20 i 7 m. W odróżnieniu od dżungli są one bardziej rozłożyste i udostępniają więcej światła roślinom poniżej. Dobrze przystosowały się do okresów suszy, m.in. mają grubą korę i liście oraz zrzucają liście, gdy nie ma opadów. Typowymi przedstawicielami są akacje, palmy, paprocie, drzewa tekowe, baobaby i sukulentowe kaktusy.
I tak dochodzimy do trawiastych równin, zwanych sawannami. Im bliżej do lasów, tym więcej drzew (sawanna drzewiasta), potem jest ich coraz mniej, występują grupowo lub pojedynczo (baobaby, akacje i palmy), aż w końcu w krajobrazie ich brakuje (sawanna trawiasta). Mają małe liście, które zrzucają w porze suchej i głębokie systemy korzeniowe. Z kolei większość traw jest wysoka i obumiera w porze suchej. Jedyny wyjątek stanowią tzw. lasy galeriowe rosnące wzdłuż brzegów rzek przepływających przez sawanny w Afryce Wschodniej, w Sudanie, na Wyżynie Gujańskiej i Nizinie Orinoko. Ta formacja roślinna ma też regionalne nazwy: campo (Brazylia) i llanos (Wenezuela).
[gallery columns="2" size="medium" ids="10123,10126,10129,10177"]
Strefa klimatów równikowych temperatura
Jeśli nie lubisz marznąć zimą, to rozważ wyprowadzkę w okolice niskich szerokości geograficznych, tam zima nie istnieje. Jak już wspomniałam, temperatura nie spada tutaj poniżej 20 stopni, zwykle oscyluje w granicach 25-28 stopni, a amplitudy roczne są niewielkie. W klimacie równikowym różnice wahają się w granicach 2-5 stopni, w podrównikowym wilgotnym i suchym do 10 stopni. Jednym słowem – tropiki :)
Strefa klimatów równikowych opady i pory roku
Najbliżej równika opady są stałe, równomierne w ciągu roku i powyżej 2000 mm rocznie. Brakuje wyraźnych pór roku i codziennie po południu możesz spodziewać się deszczu zenitalnego. Teraz już wiesz, jak przetrwać na bezludnej wyspie na Oceanii. Wystarczy wystawić wydrążony pień i woda pitna sama się zbierze. :) Chociaż wysoka wilgotność powietrza szybko przekona Cię, że nie jest to taki raj na Ziemii. Ale już w klimacie podrównikowym wilgotnym występuje jedna lub dwie pory bezdeszczowe, a opady łącznie wynoszą 1000-2000 mm. Jeszcze mniej opadów jest w klimacie podrównikowym suchym – od 500 do 1000 mm rocznie. Są tutaj dwie pory roku, sucha i deszczowa. Dla porównania średnia dla Polski wynosi 500-700 mm.Strefa klimatów równikowych roślinność
Klimat równikowy to wiecznie zielone wilgotne lasy równikowe (lasy deszczowe, puszcza równikowa), zwana lokalnie też hylea lub selwa (Amazonia), czyli popularnie dżungla, choć po prawdzie termin dżungla jest zarezerwowany dla terenów nadrzecznych w północno-wschodniej Azji Południowej. Drzewa zwykle są tam wysokie, o smukłych pniach i bez pierścieni rocznych. To one tworzą piętro drzew gigantów i koron, dochodzą do 60 m i zazdrośnie zabierają dla siebie całe światło. Dlatego niżej, w piętrze środkowym, rozciągającym się od 10 do 40 m na wysokość, mamy głównie nagie pnie oplecione lianami i ozdobione epifitami. Zdarzają się też palmy i w Australii eukaliptusy. Poniżej 10 metrów mamy złowrogi mrok, dlatego rosną tutaj paprocie, mchy, porosty, grzyby i rośliny cieniolubne, czyli skiofity, a czasem... nie rośnie nic. Taki krajobraz przywita nas w Kotlinie Kongo, na Nizinie Amazonki, na Półwyspie Indochińskim, Filipinach i na Archipelagu Malajskim. [caption id="attachment_10094" align="aligncenter" width="800"] Zasięg lasów deszczowych strefy równikowej — klimat równikowy wybitnie wilgotny[/caption]
A co w innych miejscach? Nad osłoniętym brzegami mórz, w zatokach, ujściach rzek i lagunach rosną lasy namorzynowe (lasy mangrowe, lasy pływowe), które wykształciły ciekawy system korzeniowy tzw. korzenie przybyszowe, które wyglądają jak szczudła, oraz korzenie oddechowe, które rosną w górę. Muszą przetrwać w trudnym środowisku słonej, morskiej wody i regularnych przypływów, które oprócz zmiennych poziomów destabilizują grunt.
[caption id="attachment_10097" align="aligncenter" width="2560"] Zasięg występowania lasów namorzynowych, by ChandraGiri and Carnby, commons.wikimedia.org, licencja CC 3.0[/caption]
Jeśli dobrze popatrzysz na mapę, zauważysz, że klimat równikowy przechodzi też przez tereny górskie, szczególnie Andów Północnych, Nowej Gwinei, Kilimandżaro (masyw jest w klimacie podzwrotnikowym, ale ma taką samą roślinność jak w równikowym), gór Afryki Wschodniej. Jest za wysoko dla gatunków typowych dla dżungli, dlatego są tam równikowe lasy górskie i równikowe łąki górskie. Inna nazwa to lasy mgliste, ponieważ wysoka wilgotność powoduje powstawanie mgieł, aż do wysokości 3500 m npm. Nie są one aż tak wybujałe, ponieważ drzewa dochodzą do 20 m, ale wciąż mają sporo epifitów i paproci. Na łąkach zaś przeważają murawy wysokotrawiaste.
[caption id="attachment_10100" align="aligncenter" width="1253"] Zasięg lasów mglistych, by Malene Thyssen, commons.wikimedia.org-wiki-User-Malene, licencja CC 3.0[/caption]
[gallery size="medium" columns="2" ids="10118,10103,10106,10109,10112,10115"]
W klimacie podrównikowym roślinność zależy od wielkości opadów. Tam, gdzie jest ich więcej, czyli w północnej Australii, na Wyżynie Brazylijskiej i w strefie przejściowej w Afryce mamy lasy podrównikowe o różnych stopniu suchości i suche lasy kolczaste. W końcu granica między dżunglą a sawanną nie jest ostr,a tak jak ta narysowana na mapie :) Suche lasy równikowe mają też swoje lokalne nazwy: caatinga (Ameryka Południowa), miombo i mopane (Afryka), tak samo jak zarośla kolczaste w Afryce (busz) i Australii (scrub). Składają się z drzew sięgających odpowiednio do 20 i 7 m. W odróżnieniu od dżungli są one bardziej rozłożyste i udostępniają więcej światła roślinom poniżej. Dobrze przystosowały się do okresów suszy, m.in. mają grubą korę i liście oraz zrzucają liście, gdy nie ma opadów. Typowymi przedstawicielami są akacje, palmy, paprocie, drzewa tekowe, baobaby i sukulentowe kaktusy.
I tak dochodzimy do trawiastych równin, zwanych sawannami. Im bliżej do lasów, tym więcej drzew (sawanna drzewiasta), potem jest ich coraz mniej, występują grupowo lub pojedynczo (baobaby, akacje i palmy), aż w końcu w krajobrazie ich brakuje (sawanna trawiasta). Mają małe liście, które zrzucają w porze suchej i głębokie systemy korzeniowe. Z kolei większość traw jest wysoka i obumiera w porze suchej. Jedyny wyjątek stanowią tzw. lasy galeriowe rosnące wzdłuż brzegów rzek przepływających przez sawanny w Afryce Wschodniej, w Sudanie, na Wyżynie Gujańskiej i Nizinie Orinoko. Ta formacja roślinna ma też regionalne nazwy: campo (Brazylia) i llanos (Wenezuela).
[gallery columns="2" size="medium" ids="10123,10126,10129,10177"]
Komentarze
Prześlij komentarz