Strefy klimatyczne i roślinne Ziemi

Strefy klimatyczne to inaczej równoleżnikowe pasy, które mają zbliżone warunki klimatyczne m.in. temperaturę, amplitudy roczne i dobowe, ilość opadów i pór roku. Większość powierzchni zajmują takie pasy (klimaty strefowe), ale wyróżniamy też klimaty astrefowe (monsunowy i górski), które zależą nie od szerokości geograficznej, ale od wysokości npm lub monsunu. Pierwsze podziały tworzyli już starożytni Grecy w III w pne., na podstawie kąta padania promieni słonecznych, czyli gorącą, umiarkowaną i chłodną. I tak było aż do XIX wieku. Wtedy to Humboldt z Grisebachem i Suspanem wydali poszerzoną regionalizację, ale opartą głównie na formacjach roślinnych. Obecnie w Polsce obowiązuje klasyfikacja wg profesora Wincentego Okołowicza z 1965 roku, chociaż można spotkać też podziały wg Alisowa, Martonne'a i Berga. Na świecie używa się klasyfikacji Koppena. Zdaję sobie sprawę, że strefy klimatyczne i roślinne zwykle omawia się osobno, ale uważam, że jedno od drugiego jest tak zależne, że taki podział jest sztuczny. W końcu geografia to nauka kompleksowa :) W podziale Okołowicza znajdziesz linki do poszczególnych stref klimatycznych omówionych oddzielnie.

Strefy klimatyczne według Okołowicza

Wincenty Okołowicz był jednym z budowniczych powojennej polskiej geografii. Tworzył Katedrę Geografii w Toruniu, potem wykładał na Uniwersytecie Warszawskich, przez wiele lat kierował Instytutem Metereologii i Gospodarki Wodnej. Napisał pierwszy polski podręcznik do klimatologii i w 1965 roku stworzył obowiązujący do dziś podział na 5 stref i 29 typów: [caption id="attachment_10080" align="aligncenter" width="1920"] Uproszczone strefy klimatyczne świata, źródło e-poreczniki.pl, licencja CC[/caption]

• strefa klimatów równikowych
  • równikowy wybitnie wilgotny
  • podrównikowy wilgotny
  • podrównikowy suchy
• strefa klimatów zwrotnikowych
  • wilgotny/morski
  • pośredni
  • kontynentalny suchy
  • wybitnie i skrajnie suchy
• strefa klimatów podzwrotnikowych
  • morski
  • pośredni
  • kontynentalny
  • kontynentalny, suchy
• strefa klimatów umiarkowanych
  • umiarkowane ciepłe
    • wybitnie morski
    • morski
    • przejściowy
    • ciepły
    • kontynentalny
    • wybitnie kontynentalny
    • kontynentalny, suchy
    • kontynentalny, wybitnie suchy
    • kontynentalny, skrajnie suchy
  • umiarkowane chłodne
    • morski
    • przejściowy
    • chłodny
    • kontynentalny
    • wybitnie kontynentalny
    • skrajnie kontynentalny
• strefa klimatów okołobiegunowych
  • subpolarny
  • polarny

Zanim się załamiesz, ile tego jest, zwykle wymagany jest uproszczony podział, gdzie wszystkie "wybitnie" i "skrajnie" upraszczane są do jednego typu. Tutaj masz też gotowe do pobrania i wydrukowania:

"Strefy klimatyczne i roślinne Ziemii w pigułce" - pobierz

Strefy klimatyczne według Koppena

Wladimir Koppen urodził się w Rosji, ale w wieku 29 lat wyprowadził się na stałe do Niemiec, a dokładniej do Hamburga. Przez 38 lat pracował nad podziałem klimatów, który ostatecznie stworzył. Jak już zmierzał w swoich badaniach do końca, to aż do wybuchu II wojny światowej pisał 5-tomowy podręcznik do klimatologii. Więc nie narzekaj, że masz się nauczyć paru kartek z książki :) [caption id="attachment_10083" align="aligncenter" width="4231"] Strefy klimatyczne świata według Köppena, by Peel, M. C., Finlayson, B. L., and McMahon, T. A. (University of Melbourne), commons.wikimedia.org, licencja CC 3.0[/caption] Koppen wyróżnił tak samo jak Okołowicz 5 stref (szóstą dodano później, w 1968 roku) i 11 typów, więc tutaj był nieco oszczędniejszy.

• A – klimaty tropikalne
  • Klimat tropikalny lasów deszczowych (Af)
  • Klimat tropikalny monsunowy (Am)
  • Klimat sawann (Aw)
• B – klimaty suche
  • Klimat stepów (BS)
  • Klimat pustyń (BW)
• C – klimaty umiarkowane ciepłe
  • Klimat śródziemnomorski (Cs, Csa, Csb)
  • Klimat subtropikalny (Ca, Cfa, Cwa)
  • Klimat oceaniczny (Cfb)
  • Klimat umiarkowany z suchą zimą (Cwb)
  • Klimat subarktyczny oceaniczny (Cfc)
• D – klimaty kontynentalne
  • Klimat kontynentalny z gorącym latem (Dfa, Dwa, Dsa)
  • Klimat kontynentalny z ciepłym latem (Dfb, Dwb, Dsb)
  • Klimat kontynentalny subarktyczny / borealny (Dfc, Dwc, Dsc)
  • Klimat kontynentalny subarktyczny z nadzwyczaj mroźną zimą (Dfd, Dwd)
• E – klimaty polarne
  • Klimat tundry (ET)
  • Klimat lądolodu (EF)
• H – klimaty wysokogórskie

Strefy roślinne Ziemii

Stref roślinnych wyodrębniamy więcej niż klimatycznych, a dokładny podział zależy już od autora. Z. Podbielkowski, 1991:

• wilgotne lasy równikowe i wilgotne lasy monsunowe
• lasy równikowe i podrównikowe zrzucające liście w porze suchej i wilgotne sawanny
• suche lasy podrównikowe, kolczaste zarośla krzewiaste oraz sawanny suche i kolczaste
• wilgotne, zawsze zielone lasy podzwrotnikowe
• gorące oraz chłodne pustynie i półpustynie
• roślinność twardolistna
• stepy
• lasy iglaste, liściaste i mieszane, w których drzewa liściaste zrzucają liście na zimę
• strefa przejściowa między lasami liściastymi i tajgą
• borealne lasy iglaste (tajga)
• tundry
• roślinność wysokogórska
• pustynie lodowe

Piotr Czubala, Elżbieta Papińska:

• strefa zawsze zielonych wilgotnych lasów równikowych
• strefa podrównikowa
  • lasy monsunowe
    • suche lasy monsunowe
    • mokre lasy monsunowe
  • suche lasy podrównikowe
  • suche lasy kolczaste i sukulentowe
  • sawanny
    • sawanny zalewowe
    • sawanny termitowe
    • sawanny wilgotne
    • sawanny suche
    • sawanny kolczaste
• strefa gorących pustyń i półpustyń
• strefa lasów i zarośli twardolistnych
• strefa wilgotnych zawsze zielonych lasów podzwrotnikowych
• strefa wilgotnych zawsze zielonych lasów klimatu umiarkowanego
• strefa stepów
  • właściwy step (ostnicowy)
  • lasostep
  • step suchy (piołunowy)
• strefa chłodnych pustyń i półpustyń
• strefa lasów liściastych i mieszanych zrzucających liście na zimę
• strefa borealnych lasów iglastych (tajga)
  • tajga ciemna
  • tajga jasna
• strefa tundry
  • lasotundra
  • tundra krzewinkowa
  • tundra mszysto-porostowa
• roślinność niestrefowa
  • namorzyny (lasy mangrowe)
  • roślinność wodna
  • roślinność górska

Wersja uczniowska, uproszczona:

• wilgotny las równikowy
• sawanna
• lasy podzwrotnikowe
• pustynie i półpustynie
• step / preria / pampa
• lasy namorzynowe
• roślinność śródziemnomorska i twardolistna
• lasy liściaste i mieszane strefy umiarkowanej
• tajga
• tundra
• lodowce górskie i lądolody
• roślinność wysokogórska

Tutaj masz też gotowe do pobrania i wydrukowania:

"Strefy klimatyczne i roślinne Ziemii w pigułce" - pobierz